هک کردن دستگاه حضور و غیاب امکان پذیر است؟
با گسترش استفاده از سیستمهای کنترل تردد در سازمانها و شرکتها، دستگاه حضور و غیاب کارمندان به یکی از حیاتیترین ابزارهای مدیریت منابع انسانی تبدیل شدهاند. اما در کنار کاربردهای گسترده این فناوری، همواره نگرانیهایی پیرامون امنیت آن وجود داشته است. موضوعی که این روزها توجه بسیاری را جلب کرده، دور زدن دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی و تشخیص چهره و کارتی است؛ اما آیا واقعاً این دستگاهها قابل نفوذ هستند؟ با توجه به اینکه این دستگاهها اطلاعات حساس مربوط به تردد پرسنل را ذخیره میکنند، هرگونه دسترسی غیرمجاز میتواند پیامدهای جدی برای امنیت و نظم سازمان به دنبال داشته باشد. هک کردن دستگاه حضور و غیاب میتواند منجر به جعل ورود و خروج، حذف یا تغییر دادهها و حتی نفوذ به شبکه سازمانی شود. در این مقاله به بررسی جامع ابعاد مختلف این موضوع میپردازیم.
چرا موضوع هک دستگاه حضور و غیاب اهمیت دارد؟
سیستم حضور و غیاب، فقط ابزاری برای ثبت زمان نیست. این دستگاه بهطور مستقیم با سیستم مالی، حقوق و همچنین ارزیابی عملکرد کارمندان در ارتباط است. در صورتی که امکان هک کردن دستگاه حضور و غیاب فراهم باشد، نتایج آن میتواند شامل موارد زیر باشد:
- پرداخت حقوق غیرواقعی به کارمندان
- جعل حضور و غیاب
- حذف یا ویرایش اطلاعات تردد
- ایجاد اختلال در سیستم منابع انسانی
- فراهم شدن راه نفوذ به شبکه داخلی سازمان
بنابراین، هک دستگاه حضور و غیاب اثر انگشتی و تشخیص چهره نهتنها یک مشکل فنی، بلکه تهدیدی سازمانی و حتی حقوقی بهشمار میرود.
روشهای هک دستگاه حضور و غیاب
با وجود اینکه دستگاههای حضور و غیاب برای ثبت دقیق زمان ورود و خروج کارکنان طراحی شدهاند و نقش مهمی در مدیریت منابع انسانی ایفا میکنند، اما همیشه افرادی هستند که به دنبال راههایی برای دور زدن دستگاه های حضور و غیاب هستند. تقلب در دستگاه حضور و غیاب میتواند شکلهای مختلفی داشته باشد؛ از استفاده چندباره از کارتهای شناسایی دیگران گرفته تا جعل اثر انگشت یا حتی فریب دادن سیستمهای تشخیص چهره با عکس و ویدئو. این روشها نهتنها باعث بیاعتمادی در محیط کار میشوند، بلکه کارکرد اصلی دستگاه را که همان دقت و شفافیت در مدیریت تردد است، زیر سؤال میبرند. به همین دلیل آشنایی با شیوههای متداول هک دستگاه حضور و غیاب اهمیت زیادی دارد تا مدیران بتوانند با پیشبینی این تهدیدها، راهکارهای مناسب برای جلوگیری از آنها را به کار گیرند.
1- جعل اثر انگشت
یکی از روشهای قدیمی سوءاستفاده، تهیه قالب یا کپی اثر انگشت کارکنان برای دور زدن دستگاه حضور و غیاب اثرانگشتی است. با استفاده از مواد ساده مانند چسب یا ژلاتین میتوان الگویی شبیه اثر انگشت واقعی ساخت. اگر دستگاه امنیت پایینی داشته باشد، این اثر انگشت جعلی بهراحتی ثبت میشود.
مقاله پیشنهادی: تشخیص اثر انگشت تقلبی در دستگاه حضور و غیاب
2- استفاده از کارت پرسنلی دیگران
در دستگاههای کارتی، کارمندان میتوانند کارت همکاران خود را هنگام ورود یا خروج بزنند و به جای آنها حضور ثبت کنند. این تقلب معمولاً در محیطهایی رخ میدهد که کنترل فیزیکی و نظارت مدیران ضعیف است.
3- تقلب در سیستم تشخیص چهره
هرچند فناوری تشخیص چهره پیشرفتهتر از اثر انگشت است، اما در دستگاههای قدیمی یا کمکیفیت ممکن است با استفاده از عکس پرینتشده یا حتی نمایش تصویر فرد روی موبایل، سیستم فریب داده می شود.
4- دستکاری نرمافزاری
برخی افراد متخصص در حوزه IT تلاش میکنند تا با نفوذ به نرم افزار دستگاه حضور و غیاب یا سیستم مدیریت حضور و غیاب، اطلاعات ثبتشده را تغییر دهند. این نوع تقلب پیچیدهتر است و بیشتر در سازمانهای بزرگ و حساس دیده میشود.
5- قطع یا اختلال در شبکه و منبع تغذیه
در برخی مواقع، کارمندان با قطع برق یا اینترنت دستگاه باعث میشوند ثبت تردد بهدرستی انجام نشود. اگر دستگاه باتری پشتیبان نداشته باشد یا دادهها بهصورت آفلاین ذخیره نشود، این موضوع میتواند منجر به حذف اطلاعات شود.
در ادامه در قالب یک جدول، روشهایی که مهاجمان برای هک دستگاه حضور و غیاب مورد استفاده قرار میدهند، خواهیم پرداخت:
| توضیحات | روش هک |
|
در دستگاههای اثرانگشتی، یکی از روشهای رایج، استفاده از قالبهای جعلی اثرانگشت ساختهشده از ژلاتین، سیلیکون یا مواد مشابه است. در دستگاههای تشخیص چهره نیز استفاده از عکس، ویدیو یا ماسک سهبعدی میتواند موفقیتآمیز باشد.
|
جعل دادههای بیومتریک |
|
گاهی بدون نیاز به دانش فنی، کارمندان با همکاری یا سوءاستفاده از سهلانگاری مدیران، اطلاعات ورود را جعل میکنند. مانند نگهداری کارت یا اثر انگشت همکار دیگر برای ثبت ورود بهجای او.
|
مهندسی اجتماعی |
|
اگر دستگاه به شبکه متصل باشد، از طریق آسیبپذیریهای پروتکلی میتوان به آن نفوذ کرد. حملاتی مانند Man-In-The-Middle یا تزریق کد از رایجترین روشهای هک شبکهای هستند.
|
حملات شبکهای |
|
با دسترسی فیزیکی به دستگاه، مهاجم میتواند از طریق پورتهایی مثل USB یا سریال به دادهها دسترسی یافته یا حتی نرمافزار دستگاه را بازنویسی کند.
|
دستکاری سختافزار |
|
برخی نرمافزارها با شبیهسازی اطلاعات تردد و ارسال داده جعلی به سیستم مدیریت حضور و غیاب، اطلاعات غیرواقعی ثبت میکنند.
|
استفاده از نرمافزارهای شبیهساز |
مقاله پیشنهادی:چگونه دستگاههای حضور و غیاب بیومتریک امنیت سازمان شما را افزایش میدهند؟
چه سازمانهایی در معرض خطر بیشتری هستند؟
با گسترش استفاده از دستگاههای حضور و غیاب در سازمانها و کسبوکارها، موضوع امنیت این سیستمها بیش از پیش اهمیت پیدا کرده است. هرچند این دستگاهها نقش بزرگی در مدیریت زمان، کنترل ورود و خروج پرسنل و جلوگیری از خطاهای انسانی دارند، اما در برخی سازمانها همچنان امکان تقلب یا حتی هک کردن آنها وجود دارد. شدت این خطر در همه مراکز یکسان نیست و برخی سازمانها به دلیل ماهیت فعالیت یا تعداد پرسنل، بیشتر در معرض تهدید قرار میگیرند. شناخت این سازمانها میتواند به مدیران کمک کند تا با تدابیر امنیتی مناسب، از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری کنند.
- کارخانهها و شرکتهای بزرگ صنعتی: این سازمانها معمولاً تعداد زیادی نیروی کار دارند و ثبت و نظارت دستی حضور و غیاب سخت است. همین موضوع باعث میشود برخی کارکنان سعی کنند با تقلب در سیستم، ساعات کاری غیرواقعی ثبت کنند.
- ادارات و سازمانهای دولتی پرجمعیت: به دلیل حجم بالای پرسنل و اهمیت گزارشهای حضور و غیاب در محاسبه حقوق و مزایا، این سازمانها یکی از اهداف اصلی تقلب یا هک هستند.
- بانکها و مؤسسات مالی: امنیت در این مراکز حیاتی است. هرگونه تقلب در ورود و خروج پرسنل میتواند منجر به دسترسی غیرمجاز به اطلاعات یا منابع مالی شود. بنابراین این مراکز همواره در معرض خطر بالایی قرار دارند.
- شرکتهای فناوری اطلاعات و مراکز تحقیقاتی: این سازمانها اطلاعات ارزشمند و پروژههای مهمی دارند. ورود غیرمجاز افراد از طریق هک سیستم حضور و غیاب میتواند امنیت دادهها را تهدید کند.
- سازمانهای نظامی و امنیتی: در این مراکز، هرگونه دستکاری در ورود و خروج پرسنل میتواند تبعات جدی امنیتی داشته باشد. به همین دلیل همیشه هدف حملات و تقلبهای پیشرفته قرار میگیرند.
- کسبوکارهایی که از دستگاههای حضور و غیاب قدیمی استفاده میکنند: دستگاههای کارتخوان یا اثر انگشتی نسل قدیم به راحتی قابل تقلب یا هک هستند. سازمانهایی که بهروز نشدهاند، بیشتر در معرض خطر هستند.
- مراکز آموزشی (مدارس، دانشگاهها و مؤسسات): در این مراکز، برخی دانشجویان یا حتی کارکنان ممکن است با روشهای ساده، مثل کارتزنی به جای دیگران، سیستم را دور بزنند.
- فروشگاهها و شرکتهای خدماتی کوچک: این مراکز شاید اهمیت زیادی به امنیت سیستم حضور و غیاب ندهند و اغلب از دستگاههای سادهتر استفاده میکنند. همین موضوع باعث میشود امکان تقلب توسط کارکنان بیشتر شود.
روشهای پیشگیری از هک دستگاه حضور و غیاب
پیشگیری از هک دستگاه حضور و غیاب تشخیص چهره و اثرانگشتی نیاز به ترکیبی از اقدامات فنی و مدیریتی دارد. برخی از راهکارهای مؤثر عبارتاند از:
1. استفاده از دستگاههای دارای الگوریتمهای ضد تقلب
برخی از برندهای معتبر، از فناوریهایی مانند شناسایی زنده بودن (Liveness Detection) در دستگاههای تشخیص چهره و اثرانگشت بهره میبرند که امکان استفاده از عکس یا قالب جعلی را کاهش میدهد.
2. رمزنگاری دادهها
اطلاعات تردد باید بهصورت رمزنگاریشده (Encrypted) در دستگاه و حین انتقال به سرور ذخیره و منتقل شوند تا در صورت شنود یا نفوذ، دادهها قابل استفاده نباشند.
3. محدود کردن دسترسی فیزیکی و نرمافزاری
- پورتهای فیزیکی دستگاهها باید غیرفعال یا محافظت شده باشند.
- دسترسی به پنل مدیریتی باید محدود به افراد خاص با رمزهای پیچیده و احراز هویت دومرحلهای باشد.
4. بهروزرسانی منظم نرمافزار و فریمور
نسخههای قدیمی نرمافزار دستگاه ممکن است حاوی آسیبپذیریهایی باشند که در نسخههای جدید برطرف شدهاند. بنابراین بهروزرسانی منظم، یک اقدام حیاتی است.
5. پایش و گزارشگیری منظم
تحلیل منظم دادههای تردد و بررسی ناهنجاریها، میتواند نشانههایی از تقلب یا هک دستگاه حضور و غیاب را نشان دهد. برای مثال، ورودهای مکرر در ساعتهای مشخص یا ورود کارمند در محل بدون حضور فیزیکی.
مقاله پیشنهادی: امنیت دستگاه حضور و غیاب
نقش فرهنگ سازمانی در پیشگیری از تقلب
اگرچه راهکارهای فنی اهمیت دارند، اما در نهایت، فرهنگ سازمانی عامل کلیدی در جلوگیری از تقلب است. سازمانهایی که بر ارزشهای صداقت، انضباط، و مسئولیتپذیری تأکید دارند، کمتر در معرض تقلب در سیستمهای حضور و غیاب قرار میگیرند. ارائه آموزشهای امنیتی، شفافیت در فرآیندها، و ایجاد انگیزه مثبت برای رعایت قوانین، میتواند تأثیر بسزایی در کاهش تمایل به تقلب و هک دستگاه حضور و غیاب داشته باشد.
نتیجهگیری
در نهایت، اگرچه دستگاههای حضور و غیاب ابزارهایی مدرن و کارآمد هستند، اما در صورتی که به درستی پیادهسازی و محافظت نشوند، میتوانند به دروازهای برای نفوذ و دستکاری تبدیل شوند. هک دستگاه حضور و غیاب یک واقعیت است و سازمانها باید با آگاهی، سرمایهگذاری در تجهیزات امن، آموزش کارکنان و بررسی منظم سیستمها، از خود در برابر این تهدید محافظت کنند.
توجه به امنیت این دستگاهها نهتنها از نظر مالی و فنی اهمیت دارد، بلکه در حفظ اعتبار و یکپارچگی سازمان نیز نقشی اساسی ایفا میکند. در دنیایی که اطلاعات مهمترین دارایی محسوب میشود، حفاظت از دادههای تردد، بخشی از امنیت کلان سازمانی است.